Pagtipon kag pagpamuhunan – mga bersikulo sang Biblia parte sa kuwarta

Husto bala suno sa Kasulatan ang pagtipon/pagpamuhunan?

Mga bersikulo nga daw nagadumili sa pagtipon

“Indi kamo magtipon sang manggad para sa inyo kaugalingon diri sa kalibutan, tungod kay ang mga sapat-sapat kag ang tuktok magaut-ot sini, ukon mahimo nga sudlon sang makawat ang inyo balay kag kawaton ini. Sa baylo, magtipon kamo sang inyo manggad didto sa langit, kay didto wala sing sapat-sapat kag tuktok nga nagaut-ot, kag wala sing makawat nga makasulod. Kay kon diin ang inyo manggad didto man ang inyo tagipusuon. (Mateo 6:19-21)

“Wala sing tawo nga makaalagad sing dungan sa duha ka agalon, kay magasikway siya sa isa kag magahigugma sa isa; magadampig siya sa isa kag magapakalain sa isa. Indi man kamo makaalagad sing dungan sa Dios kag sa manggad. “Amo gani nga nagasiling ako sa inyo nga indi kamo magpalibog sa inyo pagpangabuhi, kon ano ang inyo kaunon ukon imnon kag kon ano ang inyo bayuon. Kay kon ginhatagan kamo sang Dios sang kabuhi kag lawas, indi mahimo nga indi niya kamo paghatagan sang pagkaon kag bayo. Tan-awa bala ninyo ang mga pispis sa kahanginan. Wala sila nagatanom, wala sila nagaani, kag wala sila nagatipon sang pagkaon sa bodega, pero ginapakaon sila sang inyo Amay. Indi bala mas labaw pa kamo sang sa mga pispis? Sin-o sa inyo ang makapalawig sang inyo kabuhi bisan diutay lang paagi sa inyo pagpalibog? Wala gid! “Kag ngaa nagapalibog gid kamo kon sa diin kamo makuha sang inyo bayo? Talupangda ninyo kon paano nagatubo ang mga bulak sa latagon. Wala sila nagapangabudlay ukon nagahimo sang ila bayo. Sa pagkamatuod, bisan ang bantog kag manggaranon nga hari nga si Solomon, ang iya mga bayo indi makatupong sa katahom sang bisan isa lang sa sini nga mga bulak. Kon ginapatahom sang Dios ang mga hilamon nga buhi subong, pero sa ulihi malaya kag tutdan man lang, indi bala nga mas labi pa gid nga pabayuan niya kamo? Kadiutay sang inyo pagtuo! Gani indi kamo magpalibog kon ano ang inyo kaunon kag imnon, kag kon ano ang inyo bayuon. Amo ina ang ginapalibugan sang mga tawo nga wala nagakilala sa Dios. Pero nakahibalo ang inyo Amay sa langit nga kinahanglan ninyo ina nga mga butang. Gani unaha ninyo ang pagpasakop sa paghari sang Dios kag ang pagtuman sa iya kabubut-on, kag ihatag gid niya ang tanan ninyo nga mga kinahanglanon. (Mateo 6:24-33)

May isa ka tawo nga nagpalapit kay Jesus kag nagpamangkot, “Manunudlo, ano bala ang maayo nga dapat ko himuon para maangkon ko ang kabuhi nga wala sing katapusan?” Nagsabat si Jesus sa iya, “Ngaa nagpamangkot ka sa akon kon ano ang maayo? Isa lang ang maayo, kag wala sing iban kundi ang Dios. Kon gusto mo nga makabaton sang kabuhi nga wala sing katapusan tumanon mo ang mga sugo.” Nagpamangkot siya liwat, “Ano nga mga sugo?” Nagsiling si Jesus sa iya, “Indi ka magpatay, indi ka magpanginbabayi ukon magpanginlalaki, indi ka magpangawat, indi ka magsaksi sing butig, tahuron mo ang imo amay kag iloy, kag higugmaon mo ang imo isigkatawo pareho sang paghigugma mo sa imo kaugalingon.” Nagsabat ang pamatan-on, “Ina tanan ginatuman ko. Ano pa bala ang kulang sa akon?” Nagsabat si Jesus, “Kon gusto mo nga wala ka na gid sing kakulangan sa panulok sang Dios, magpuli ka kag ibaligya ang imo mga pagkabutang, kag ang kuwarta ipanagtag mo sa mga imol. Sa sini nga paagi makaangkon ka sang manggad sa langit. Dayon, magbalik ka kag magsunod sa akon.” (Mateo 19:16-21)

Ginmanduan niya sila, “Indi kamo magdala sang bisan ano sa inyo paglakat kundi baston gid lang. Indi man kamo magdala sang pagkaon, kuwarta ukon bag. (Marcos 6:8)

Sang napahigad na nila ang ila mga sakayan, ginbayaan nila ang tanan kag nagsunod kay Jesus. (Lucas 5:11)

Dayon nagsiling si Jesus sa iya mga sumulunod, “Gani nagasiling ako sa inyo nga indi kamo magpalibog sa inyo pagpangabuhi, kon ano ang inyo kaunon kag kon ano ang inyo bayuon. Kay kon ginhatagan kamo sang Dios sang kabuhi kag lawas, indi mahimo nga indi niya kamo paghatagan sang pagkaon kag bayo. Tan-awa ninyo ang mga uwak: wala sila nagatanom, wala nagaani, kag wala sila sang bodega nga ginatipunan sang ila pagkaon, pero ginapakaon sila sang Dios. Indi bala mas labaw pa kamo sang sa mga pispis? Sin-o sa inyo ang makapalawig sang inyo kabuhi bisan diutay lang paagi sa inyo pagpalibog? Wala gid! Gani, tungod nga wala man kamo sang may mahimo sa pagpalawig sang inyo kabuhi, ngaa magpalibog pa gid kamo sang iban nga mga butang? Talupangda ninyo kon paano nagatubo ang mga bulak; wala sila nagapangabudlay ukon nagahimo sang ila bayo. Sa pagkamatuod, bisan ang bantog kag manggaranon nga hari nga si Solomon, ang iya mga bayo indi makatupong sa katahom sang bisan isa lang sa sini nga mga bulak. Kon ginapatahom sang Dios ang mga hilamon nga buhi subong, pero sa ulihi malaya kag tutdan man lang, indi bala nga mas labi pa gid nga pabayuan niya kamo? Kadiutay sang inyo pagtuo! Indi kamo magpalibog kon ano ang inyo kaunon kag imnon. Amo ina ang ginapalibugan sang mga tawo nga wala nagakilala sa Dios. Pero nakahibalo ang inyo Amay sa langit nga kinahanglan ninyo ina nga mga butang. Gani unaha ninyo ang pagpasakop sa paghari sang Dios kag ihatag gid niya ang inyo mga kinahanglanon. “Kamo nga nagasunod sa akon pila lang gid, pero indi kamo magkahadlok kay ginbuot sang inyo Amay nga paharion kamo sa iya ginharian. Ibaligya ninyo ang inyo pagkabutang, kag ihatag ang kuwarta sa mga imol para makatipon kamo sang manggad didto sa langit. Ini indi gid mabuhinan ukon madunot, tungod nga wala didto sing makawat nga makapalapit kag wala man sing mga sapat-sapat nga makaut-ot. Kay kon diin ang inyo manggad didto man ang inyo tagipusuon. (Lucas 12:22-34)

May isa ka manugdumala sang mga Judio nga nagpamangkot kay Jesus, “Maayo nga Manunudlo, ano bala ang akon himuon para maangkon ko ang kabuhi nga wala sing katapusan?” Nagsabat si Jesus sa iya, “Ngaa nagasiling ka nga maayo ako? Wala gid sing bisan sin-o nga maayo kundi ang Dios lang. Kon parte sa imo pamangkot, nahibaluan mo naman ang ginasiling sang Kasuguan: ‘Indi ka magpanginbabayi ukon magpanginlalaki, indi ka magpatay, indi ka magpangawat, indi ka magsaksi sing butig, tahuron mo ang imo amay kag iloy.’ ” Nagsabat ang tawo, “Ina tanan ginatuman ko halin sang bata pa ako.” Sang pagkabati ni Jesus sang iya sabat, nagsiling siya, “Isa pa ka butang ang kulang sa imo. Ibaligya ang imo mga pagkabutang, kag ang kuwarta ipanagtag sa mga imol. Kag makaangkon ka sang manggad sa langit. Dayon magbalik ka kag magsunod sa akon.” Pero sang pagkabati niya sadto, nagkasubo siya tungod kay manggaranon gid siya. Sang makita ni Jesus nga nagkasubo siya, nagsiling siya, “Mabudlay gid para sa mga manggaranon nga magpasakop sa paghari sang Dios. Mas mahapos pa nga mag-agi ang camel sa buho sang dagom sang sa magpasakop ang manggaranon sa paghari sang Dios.” Dayon nagpamangkot ang mga nakabati sang ginhambal ni Jesus, “Ti kon amo sina, sin-o na lang ang maluwas?” Ginsabat sila ni Jesus, “Ang indi mahimo sang tawo mahimo sang Dios.” Dayon nagsiling si Pedro, “Ti kami, ginbayaan namon ang amon mga pagkabutang kag nagsunod sa imo.” Nagsiling si Jesus sa ila, “Sa pagkamatuod, wala gid sing tawo nga nagbiya sang iya balay, asawa, mga utod, ginikanan, ukon mga bata tungod sang iya pagpasakop sa paghari sang Dios, nga indi makabaton sa sini nga panahon sang madamo pa gid sang sa iya ginbayaan, kag sa palaabuton makabaton man sang kabuhi nga wala sing katapusan.” (Lucas 18:18-30)

Mahimo kita makatipon kag makapamuhunan kon naghatag man kita

May tawo didto nga nagsiling, “Manunudlo, silinga ang akon utod nga partihan niya ako sang amon palanublion.” Nagsiling si Jesus sa iya, “Ano ako, huwis ukon manugpartida sang inyo pagkabutang?” Dayon naghambal si Jesus sa mga tawo, “Mag-andam kamo sa tanan nga klase sang pagkamainangkunon, kay ang matuod nga pagkabuhi wala nagadepende sa madamo nga manggad.” Kag ginsugiran niya sila sang isa ka paanggid, “May isa ka tawo nga manggaranon nga may duta nga madamo gid ang patubas. Gani nagsiling siya sa iya kaugalingon, ‘Ano ang akon himuon? Wala na ako butangan sang akon patubas! Maayo pa siguro nga ipaguba ko ang akon mga bodega kag ipatindog ang mas dako pa gid, kag dira ko ibutang ang akon mga patubas kag mga pagkabutang. Kag tungod kay madamo na ang akon natipon para sa palaabuton nga mga tinuig, mapahuway-huway lang ako anay, magkaon, mag-inom, kag magpangalipay!’ Pero nagsiling ang Dios sa iya, ‘Buang-buang! Karon nga gab-i bawion ko sa imo ang imo kabuhi. Ti sin-o ang magapulos sang imo gintipon nga manggad?’ Amo man ina ang matabo sa tawo nga nagatipon sang manggad para lang sa iya kaugalingon pero pobre sa atubangan sang Dios.” (Lucas 12:13-21)

Paanggid nga nagagamit sang pagtipon kag pagpamuhunan

Nagsiling pa gid si Jesus, “Ang paghari sang Dios mapaanggid sa sini nga estorya: May isa ka tawo nga manuglakat sa iban nga lugar. Gani gintawag niya ang iya mga ulipon kag gintugyan sa ila ang iya kuwarta para inegosyo nila. Ang kada isa sa ila ginhatagan niya suno sa ila masarangan sa pagnegosyo. Ang isa ginhatagan niya sing 5,000, ang isa 2,000, kag ang isa pa gid ginhatagan niya sing 1,000. Dayon naglakat siya. Ang ulipon nga nakabaton sang 5,000 nagnegosyo dayon kag nakaganansya siya sing 5,000. Amo man ang ginhimo sang nakabaton sang 2,000, kag nakaganansya siya sing 2,000. Pero ang nakabaton sang 1,000 naglakat kag nagkutkot sa duta, kag ginlubong niya ang kuwarta nga ginhatag sang iya amo para inegosyo. “Sang ulihi nagbalik ang ila amo kag gintawag niya ang iya mga ulipon para magsuma sila sang iya kuwarta nga ginpanegosyo sa ila. Ang ulipon nga nakabaton sing 5,000 nagpalapit kag ginhatag niya sa iya amo ang 5,000 nga kapital pati ang 5,000 nga iya ganansya. Nagsiling siya, ‘Indi bala ginhatagan mo ako sang 5,000? Ti ari ang sa akon. Nakaganansya pa gid ako sing 5,000.’ Kag nagsiling ang iya amo, ‘Maayo ka nga ulipon! Masaligan ka! Kag tungod nga masaligan ka kag maayo magpatikang sang diutay nga kantidad, karon itugyan ko sa imo ang mas dako pa gid nga kantidad. Dali, magkalipay ka upod sa akon!’ Ang ulipon nga nakabaton sing 2,000 nagpalapit man. Nagsiling siya sa iya amo, ‘Indi bala nga ginhatagan mo ako sing 2,000? Ari, nakaganansya man ako sing 2,000!’ Nagsiling ang iya amo, ‘Maayo ka nga ulipon! Masaligan ka! Kag tungod nga masaligan ka kag maayo magpatikang sang diutay nga kantidad, karon itugyan ko sa imo ang mas dako pa gid nga kantidad. Dali, magkalipay ka upod sa akon!’ Nagpalapit man ang ulipon nga nakabaton sing 1,000. Nagsiling siya, ‘Sir, nahibaluan ko nga masyado ka kaestrikto kag wala kaluoy nga tawo, kay ginakuha mo ang patubas bisan indi ikaw ang nagtanom, kag ginakuha mo ang ganansya sang pinangabudlayan sang iban. Gani ginhadlukan ako. Amo ina nga ginlubong ko na lang sa duta ang imo kuwarta. Ari ang imo kuwarta.’ Nagsiling ang iya amo, ‘Malain ka kag matamad nga ulipon! Nahibaluan mo gali nga ginakuha ko ang patubas bisan indi ako ang nagtanom, kag ginakuha ko ang ganansya sang pinangabudlayan sang iban. Ti ngaa wala mo pag-ibutang sa bangko ang akon kuwarta para sa akon pagbalik makuha ko ang akon kuwarta nga may saka pa?’ Nagsiling siya dayon sa iban pa nga mga ulipon, ‘Sige kuhaa ninyo ang iya kuwarta kag ihatag sa ulipon nga may kantidad nga 10,000. (Mateo 25:14-28)

Nagsiling si Jesus sa ila, “May isa ka dungganon nga tawo nga naglakat sa malayo nga lugar sa pagbaton sang awtoridad bilang hari sa iya lugar, kag magabalik man siya dayon. Pero sa wala pa siya makahalin ginpatawag niya ang iya napulo ka ulipon kag ginpanghatagan ang kada isa sa ila sang palareho nga kantidad sang kuwarta, kag nagsiling siya sa ila, ‘Gamita ninyo sa negosyo ang akon ginhatag sa inyo samtang wala ako.’ “Karon, ang iya mga kasimanwa wala naluyag sa iya. Gani sang nakahalin na siya, nagpadala sila sing mga representante sa ginkadtuan niya sa pagsiling nga indi nila gusto nga maghari siya sa ila. Pero ginhimo man siya gihapon nga hari. Pagbalik niya sa iya lugar, ginpatawag niya ang mga ulipon nga iya ginpanghatagan sang kuwarta nga inegosyo, para mahibaluan niya kon pila ang ila naganansya. Ang premiro nga nag-abot nagsiling sa iya, ‘Sir, ang imo kuwarta nga ginhatag sa akon nakaganansya sang napulo ka pilo.’ Nagsiling ang hari, ‘Maayo gid! Maayo ka nga ulipon. Tungod nga masaligan ka sa diutay nga butang, padumalahon ko ikaw sa napulo ka siyudad.’ Ang ikaduha nga ulipon nag-abot man kag nagsiling, ‘Sir, ang imo kuwarta nga ginhatag sa akon nakaganansya sing lima ka pilo.’ Nagsabat ang hari sa iya, ‘Padumalahon ko ikaw sa lima ka siyudad.’ Kag nag-abot ang isa pa gid kag nagsiling, ‘Sir, ari ang imo kuwarta. Ginputos ko gid ini kag gintago, kay nahadlok ako sa imo tungod masyado ka kaestrikto. Ginakuha mo ang ganansya sang pinangabudlayan sang iban, kag ginakuha mo ang patubas bisan indi ikaw ang nagtanom.’ Nagsiling ang hari sa iya, ‘Wala ka sing pulos nga ulipon! Ang imo ginhambal amo mismo ang akon gamiton sa pagsentensya sa imo. Nahibaluan mo gali nga estrikto ako kag ginakuha ko ang ganansya sang pinangabudlayan sang iban, kag ginakuha ko ang patubas bisan indi ako ang nagtanom. Ti ngaa wala mo pag-ibutang sa bangko ang akon kuwarta para sa akon pagbalik makuha ko ang akon kuwarta nga may saka pa?’ Kag nagsiling ang hari sa mga tawo nga nagatindog didto, ‘Kuhaa ninyo sa iya ang kuwarta kag ihatag sa tawo nga nakaganansya sing napulo ka pilo.’ (Lucas 19:12-24)

Mga katuyuan sang pagpamuhunan

Makatarunganon nga mga katuyuan sang pagpamuhunan

Ang bisan sin-o nga tumuluo nga wala nagaatipan sa iya mga paryente, labi na gid sa iya pamilya, nagapakilala lang nga ginabaliwala niya ang iya pagtuo sa Dios, kag mas malain pa siya sang sa indi tumuluo. (1 Timoteo 5:8)

Pagbilin sang palanublion

Husto ang pagbilin sang palanublion

Ang manggad sang maayo nga tawo panublion sang iya mga kaapuhan, pero ang manggad sang makasasala panublion sang mga matarong. (Hulubaton 13:22)

Mapanubli sa ginikanan ang balay kag ang iban pa nga pagkabutang, pero ang Ginoo lang ang makahatag sang maalamon nga asawa. (Hulubaton 19:14)

Sadto nga tion, nagmasakit si Hezekia kag daw mapatay na siya. Nagkadto sa iya si Propeta Isaias nga anak ni Amoz kag nagsiling, “Nagasiling ang Ginoo nga himuon mo na ang nagakadapat mo nga himuon kay indi ka na mag-ayo kundi mapatay ka.” (Isaias 38:1)

Karon preparado na ako nga magkadto dira sa inyo kag ini mangin ikatlo na ka beses. Indi gihapon ako magpangayo sang bulig sa inyo, tungod kay indi man ang inyo pagkabutang ang akon ginapangita kundi kamo mismo. Kay daw mga bata ko kamo, kag indi bala nga ang mga bata indi kinahanglan nga magsuporta para sa ila mga ginikanan kundi ang mga ginikanan amo ang magsuporta para sa ila mga bata? (2 Corinto 12:14)

Mga kasuguan sang Daan nga Testamento parte sa palanublion

...kag puwede ninyo sila ipanubli sa inyo mga anak para magserbisyo sa ila samtang buhi sila. Pero indi gid ninyo pagpintasan ang kapareho ninyo nga Israelinhon nga ulipon ninyo. (Leviticus 25:46)

“Kag silingon mo ang mga Israelinhon nga kon mapatay ang isa ka tawo nga wala sing anak nga lalaki, kinahanglan nga ihatag sa iya anak nga babayi ang iya duta. Kon wala siya sing anak nga babayi, ihatag sa iya mga utod nga lalaki. Kon wala pa gid siya sing utod nga lalaki, ihatag ang iya duta sa iya mga tiyo sa amay. Kon ang iya amay wala sing utod nga lalaki, ihatag ang iya duta sa pinakamalapit niya nga paryente, kag ang amo nga paryente ang magapanag-iya sini. Dapat tumanon ini sang mga Israelinhon bilang isa ka legal nga pagsulundan, suno sa ginsugo ko sa imo, Moises.” (Numero 27:8-11)

...kag nagsiling, “Sir, sang nagmando sa imo ang Ginoo sa pagpartida sang duta bilang palanublion sang mga Israelinhon paagi sa paggabot-gabot, nagmando man siya nga ihatag ang parte sang amon utod nga si Zelofehad sa iya mga anak nga babayi. Pero halimbawa magpamana sila sa iban nga mga tribo, kag tungod sini ang ila duta makadto na sa tribo sang ila mapamana. Ti, ang duta nga parte sang amon tribo, makadto na sa iban. Pag-abot sang Tuig sang Paghilway kag Pag-uli, ang ila duta magakadto sa tribo nga sa diin sila nakapamana, kag madula na ini sa tribo sang amon mga katigulangan.” Gani suno sa sugo sang Ginoo, nagsiling si Moises sa mga Israelinhon, “Husto ang ginasiling sang tribo sang mga kaliwat ni Jose. Gani amo ini ang ginasiling sang Ginoo parte sa mga anak nga babayi ni Zelofehad: Makapamana sila sa ila magustuhan basta sa ila lang tribo. Ang duta nga napanubli sang kada tribo indi puwede nga magkadto sa iban nga mga tribo, kay kinahanglan nga magpabilin sa kada tribo ang duta nga ila napanubli sa ila katigulangan. Ang tanan nga babayi nga nakapanubli sang duta sa ila nga tribo kinahanglan nga magpamana sa ila lang tribo, para matipigan sang kada Israelinhon ang duta nga ginpanubli niya sa iya katigulangan. Ang duta nga napanubli sang kada tribo indi puwede nga magkadto sa iban nga mga tribo, kay kinahanglan nga magpabilin sa kada tribo ang duta nga ila napanubli.” (Numero 36:2-9)

Makabaton man siya sang iya parte sa mga halad bisan may ara siya nga ginabaton halin sa iban niya nga palangabuhian. (Deuteronomio 18:8)

“Halimbawa may isa ka tawo nga duha ang iya asawa, kag ginahigugma niya ang isa pero ang isa wala, kag may mga kabataan siya sa ila nga duha. Kag halimbawa ang iya kamagulangan nga lalaki bata sang iya asawa nga wala niya ginahigugma. Kon partihon na gani niya ang iya pagkabutang sa iya mga anak, kinahanglan nga ang parte nga para sa iya kamagulangan nga anak indi pag-ihatag sa anak sang iya asawa nga ginahigugma niya. Dapat ihatag gid niya ini sa kamagulangan bisan ang iloy sini wala niya ginahigugma. Dapat kilalahon niya nga iya kamagulangan nga anak ang anak sang iya asawa nga wala niya ginahigugma. Kag ihatag niya sa iya ang doble nga parte sang iya pagkabutang kay siya ang nahauna niya nga anak kag may kinamatarong siya sa pagbaton sang iya parte bilang kamagulangan nga anak. (Deuteronomio 21:15-17)

Nagpadayon pa gid sa pagsiling ang Ginoong Dios, “Kon ang pangulo maghatag sang palanublion nga duta sa isa sa iya mga anak, ina nga duta mangin iya lang sang iya mga kaliwat hasta san-o. Pero kon ihatag niya ini sa isa sang iya mga suluguon, mangin iya ini sang suluguon hasta lang sa Tuig sang Paghilway kag Pag-uli. Sa sina nga tuig, ibalik sang suluguon ang duta sa pangulo. Ang mga anak gid lang sang pangulo ang makapanag-iya sang iya nga duta hasta san-o. Ang pangulo indi dapat nga magkuha sang duta sang mga tawo. Kon maghatag siya sang duta sa iya mga anak, dapat ang iya lang gid nga duta ang iya ihatag, para ang akon katawhan indi madulaan sang duta.” (Ezekiel 46:16-18)

Ang Ginoo kag ang ikapulo amo ang palanublion sang mga Levita

Nagsiling pa gid ang Ginoo kay Aaron, “Kamo nga mga pari wala sing may mapanubli nga duta sa Israel, kay ako mismo ang maghatag sang inyo mga kinahanglanon. “Kon parte sa mga Levita, bayaran ko sila sa ila nga serbisyo sa Tolda. Ihatag ko sa ila ang tanan nga ikanapulo nga ihatag sang mga Israelinhon bilang parte nila. Sugod subong, wala sing iban nga Israelinhon nga magpalapit sa Tolda nga Ginapakigkitaan luwas lang sa mga pari kag sa mga Levita, kay kon magpalapit sila, magapanabat sila sa ila nga sala kag mapatay. Ang mga Levita amo ang responsable sa mga buluhaton sa Tolda nga Ginapakigkitaan, kag magapanabat sila sa ila mahimo nga sala kontra sini. Ini nga pagsulundan dapat tumanon hasta sa palaabuton nga mga henerasyon. Ang mga Levita wala sing may mapanubli nga duta sa Israel. Sa baylo, ihatag ko sa ila bilang parte nila ang mga ikanapulo nga ihatag sang mga Israelinhon bilang halad nila sa akon. Amo gani nga nagsiling ako nga ang mga Levita wala sing may mapanubli nga duta sa Israel.” (Numero 18:20-24)

Nagpadayon sa pagsiling ang Ginoo, “Wala sing duta nga panublion ang mga pari sa Israel, kay ako mismo ang magahatag sang ila mga kinahanglanon. Ang ila kalan-on magahalin sa mga halad nga regalo, mga halad sa pagpakatinlo, kag mga halad nga bayad sa sala. Kag ang mga butang nga gintugyan na sing bug-os sa akon mangin ila. Ang pinakamaayo sang inyo una nga patubas kag ang espesyal ninyo nga mga regalo sa akon mangin iya sang mga pari. Hatagan man ninyo sang inyo pinakamaayo nga harina ang mga pari, para pakamaayuhon ang inyo panimalay. (Ezekiel 44:28-30)

Mga halimbawa sang pagbilin sang palanublion

Pero nagsiling si Abram, “O Ginoong Dios, ano bala ang pulos sang imo balos sa akon kay hasta subong wala man ako sing bata. Ang manunubli ko amo gid lang si Eliezer nga taga-Damascus. Tungod kay wala mo ako paghatagi sang bata, si Eliezer nga isa sang akon mga suluguon amo na lang ang magapanubli sang akon mga pagkabutang.” Nagsiling ang Ginoo sa iya, “Indi si Eliezer ang magapanubli sang imo mga pagkabutang kundi ang imo gid mismo nga bata.” (Genesis 15:2-4)

Ginpakamaayo sang Ginoo ang akon amo kag manggaranon na gid siya subong. Ginhatagan siya sang Ginoo sang madamo nga karnero, kanding, baka, camel, donkey, pilak, bulawan, kag ulipon nga lalaki kag babayi. Bisan tigulang na gid si Sara nga iya asawa, nakabata pa siya. Kag ining bata nila nga lalaki amo ang magapanubli sang tanan niya nga pagkabutang. (Genesis 24:35-36)

Antes napatay si Abraham, ginbilin niya ang tanan niya nga pagkabutang kay Isaac. Pero ginhatagan niya sang mga regalo ang iban niya nga mga anak sa iban niya nga mga asawa, kag ginpaestar niya sila sa mga kadutaan sa east, palayo sa iya anak nga si Isaac. (Genesis 25:5-6)

Nagsabat si Raquel kag si Lea kay Jacob, “Wala na kami sing may mapanubli sa amon amay. Iban na kami nga tawo sa iya pagtan-aw. Ginbaligya niya kami kag ubos na niya gasto ang amon bili. Ang tanan nga manggad nga ginbawi sang Dios sa iya kag ginhatag sa imo makabig namon nga amo ang palanublion namon kag sang amon mga anak. Gani tumana ang ginsiling sa imo sang Dios.” (Genesis 31:14-16)

Dayon nagsiling si Israel kay Jose, “Madali na lang ako mapatay, pero pagaupdan kamo sang Dios kag pabalikon sa duta sang inyo katigulangan. Kag ikaw Jose ang magapanubli sang Shekem kag indi ang imo mga utod. Ina nga lugar naangkon ko sa pagpakig-away sa mga Amornon.” (Genesis 48:21-22)

Ang mga tul-an ni Jose nga gindala sang mga Israelinhon halin sa Egypt ginlubong sa Shekem, sa duta nga ginbakal ni Jacob sing 100 ka bilog nga pilak sa mga anak ni Hamor nga amay ni Shekem. Ang ini nga duta parte sang teritoryo nga ginhatag sa mga kaliwat ni Jose. (Josue 24:32)

Pero nagsiling si Boaz, “Sa adlaw nga baklon mo ang duta kay Noemi, kinahanglan nga pangasaw-on mo man ang Moabnon nga balo nga si Ruth, para kon may anak na kamo, magapabilin ang duta sa pamilya sang aton paryente nga napatay.” Nagsabat ang tawo, “Kon amo sina indi ko na lang pagbaklon ang duta kay basi magkaproblema pa ako sa akon kaugalingon nga duta. Ikaw na lang ang magbakal kay indi ko mahimo ina.” Sadto nga panahon sa Israel, para masiguro ang pagbakal sang duta ukon ang pagsaylo sang kinamatarong sa pagbakal sang duta, ubahon sang isa ka tawo ang iya sandalyas kag ihatag sa isa. Amo ini ang ginahimo sa Israel sa pagpamatuod nga sigurado na ang transaksyon. Gani sang pagsiling sang tawo kay Boaz, “Ikaw na lang ang magbakal sang duta,” gin-uba niya dayon ang iya sandalyas kag ginhatag kay Boaz. Nagsiling dayon si Boaz sa mga manugdumala sang banwa kag sa tanan nga tawo didto, “Mga saksi kamo subong nga adlaw nga baklon ko na kay Noemi ang tanan nga kadutaan ni Elimelec, nga ginpanubli ni Kilion kag ni Mahlon. Kag dugang pa gid, pangasaw-on ko si Ruth nga Moabnon, nga balo ni Mahlon, para magapabilin ang duta ni Mahlon sa iya pamilya. Kag para indi madula ang iya kaliwat sa iya mga kasimanwa.” Dayon nagsiling si Boaz sa mga tawo, “Saksi kamo subong nga adlaw!” (Ruth 4:5-10)

Ginhatagan sila ni Jehoshafat sang madamo nga regalo nga pilak kag bulawan, malahalon nga mga pagkabutang, kag napaderan nga mga banwa sa Juda. Pero si Jehoram ang iya ginpabulos bilang hari kay siya ang kamagulangan. (2 Cronica 21:3)

May nakita ako nga indi gid maayo diri sa kalibutan: Ang manggad nga natipon sang tawo makahalit sa iya ukon madula ini sa indi maayo nga negosyo, kag wala na sing may mabilin para sa iya mga kabataan. (Manugwali 5:13-14)

Ang kaalam maayo nga butang pareho sa palanublion. Makabulig gid ini sa mga nagakabuhi diri sa kalibutan, (Manugwali 7:11)

Isa ka bugay sang diosnon nga pagtuman amo ang ikasarang sa pagbilin kag pagbaton sang palanublion

“Gani karon, ginamanduan ko kamo sa atubangan sang tanan nga Israelinhon, ang komunidad sang Ginoo, kag sa presensya sang aton Dios, nga tumana ninyo sing maayo ang tanan nga sugo sang Ginoo nga inyo Dios. Kon himuon ninyo ini, padayon ninyo nga panag-iyahan ining maayo nga duta, kag maipapanubli ninyo ini sa inyo mga kaliwat hasta san-o. (1 Cronica 28:8)

Nagsiling man ang mga propeta sa amon nga indi gid kami magpangasawa ukon magpamana sa ila, kag indi gid kami magbulig sa ila nga mag-uswag sila, para mangin mabakod kag mainuswagon kami, kag para ini nga kauswagan magapabilin sa amon mga kaliwat hasta san-o. (Ezra 9:12)

Ang mga nagatahod sa imo, Ginoo, tudluan mo sang dalan nga dapat nila agyan. Magakabuhi sila nga mainuswagon kag ang ila mga kaliwat padayon nga magaestar sa duta sang Israel. (Salmo 25:12-13)

Ang maalamon nga suluguon magagahom sa makahuluya nga anak sang iya amo, kag hatagan siya sang palanublion kaupod sa iban pa nga mga anak sang iya amo. (Hulubaton 17:2)

Paanggid nga nagagamit sang ilustrasyon sang pagtipon kag pagpamuhunan

May isa pa gid ka paanggid nga ginsugid si Jesus. Nagsiling siya, “May isa ka tawo nga may duha ka anak nga lalaki. Nagsiling ang manghod sa iya amay, ‘Tay, ihatag na sa akon ang akon parte nga palanublion.’ Gani ginpartida niya ang iya mga pagkabutang sa ila nga duha. Pagligad sang pila ka adlaw, ginpamaligya sang manghod ang iya parte kag naglakat sa malayo nga lugar. Kag didto nagpagusto siya gasto sang iya kuwarta sa wala gid sing kapuslanan. Sang naubos na niya gasto ang iya kuwarta, nag-abot ang puwerte nga gutom sa sadto nga lugar. Binudlayan gid siya. Gani nag-obra na lang siya sa uma sang tawo nga taga-didto bilang manugbahog sang baboy. Kon kaisa gusto niya nga magkaon sang kalan-on sang baboy para mauli-ulian ang iya kagutom, kay wala gid sing may nagahatag sang pagkaon sa iya. “Sang ulihi nakatalupangod siya sa iya kahimtangan. Nadumduman niya nga didto sa ila pagusto sa pagkaon ang mga trabahador sang iya amay, pero siya ya daw mapatay na sa kagutom. Gani nagsiling siya, ‘Maayo pa mapuli na lang ako didto kay tatay kag magsiling sa iya, “Tay nakasala ako sa Dios kag sa imo. Karon indi na ako takos nga tawgon nga imo anak, kabiga na lang ako nga isa sang imo mga trabahador.” ’ Gani nagpuli siya. “Sang malayo pa siya, nakita siya sang iya amay. Naluoy gid ang amay sa iya anak, gani nagdalagan siya pakadto sa iya anak kag ginhakos niya siya kag ginhalukan. “Dayon naghambal ang iya anak sa iya, ‘Tay, nakasala ako sa Dios kag sa imo. Indi na ako takos nga tawgon nga imo anak. Kabiga na lang ako nga isa sang imo mga trabahador.’ “Gintawag sang amay ang iya mga ulipon kag nagsiling, ‘Dali, kuha kamo sang pinakamatahom nga bayo kag ipabayo sa iya. Suksuki man ninyo siya sang singsing kag sandalyas. Dayon kuhaa ninyo ang ginpatambok nga bataon nga baka kag ihawa. Magapunsyon kita. Tungod kay ining akon anak, nga ginakabig ko nga patay na, karon nabuhi. Nadula siya pero karon nakita.’ Gani nagsugod sila sa pagsinadya. “Natabo ini sang sa uma pa ang magulang niya nga bata. Sang nagpuli na siya, kag malapit na sa balay, nabatian niya ang sunata kag may nagasinaot. Gani gintawag niya ang isa sang mga suluguon kag nagpamangkot, ‘May ano diri sa balay?’ Ginsugiran siya sang suluguon, ‘Ang imo utod nagpuli na kag ginpaihaw ni tatay mo ang ginpatambok nga bataon nga baka, kay nagbalik siya nga maayo ang iya lawas kag wala man maano.’ “Pagkabati niya sadto nangakig siya kag indi siya magsulod sa balay. Gani nagguwa ang iya amay kag gin-uloulohan siya. Pero nagsabat siya sa iya amay, ‘Dumduma bala kon pila na ka tuig ang akon pag-alagad sa imo. Wala gid ako magsupak sa mga sugo mo. Pero bisan isa lang ka bataon nga kanding wala mo gid ako paghatagi para magkalipay ako upod sa akon mga amigo. Karon, pag-abot sang imo anak nga nagwaldas sang imo pagkabutang upod sa mga babayi nga nagabaligya sang ila lawas, ginpaihawan mo pa siya sang ginpatambok nga bataon nga baka.’ “Pero nagsabat ang iya amay, ‘Ikaw permi diri sa akon, kag ang tanan nga akon imo man. (Lucas 15:11-31)

Ginsabat ni Jesus ang pamangkot parte sa palanublion

Ang palanublion nga ginhatag sing temprano indi mangin bugay

Ang palanublion nga gindali-dali mo kuha sa indi pa husto nga tion indi makahatag sa imo sang kaayuhan sa ulihi. (Hulubaton 20:21)

Kinaandan ang pagtangdo sang manugbantay tubtob nga ang manunubli bastante na ang edad sa pagdumala sang pagkabutang

Samtang bata pa ang manunubli, pareho lang siya sa ulipon bisan matuod nga siya ang tag-iya sang tanan nga pagkabutang. May mga tawo nga gintugyanan nga magaatipan sa iya kag sa iya mga propedad hasta sa tion nga gintalana sang iya amay. (Galacia 4:1-2)

Wala sing pulos ang pagpangabudlay agod magbilin sang palanublion sa buang-buang ukon kon wala sing manunubli

Ginkaugtan ko ang tanan nga ginpangabudlayan ko diri sa kalibutan, kay ibilin ko man lang ini sa tawo nga magabulos sa akon. Kag sin-o ang nakahibalo kon maalamon ina nga tawo ukon buang-buang? Pero bisan ano pa siya, siya gihapon ang magapanag-iya sang tanan ko nga ginpangabudlayan sa bug-os ko nga kusog kag kaalam. Wala man ini sing pulos! Gani desperado ako sa tanan nga ginpangabudlayan ko diri sa kalibutan. Kay bisan magpangabudlay ka pa sa bug-os mo nga kaalam kag abilidad, ibilin mo man lang ang tanan nga ginpangabudlayan mo sa tawo nga wala nagpangabudlay sini. Wala man ini sing pulos, kag tama kalain. (Manugwali 2:18-21)

May isa ka tawo nga nagaisahanon lang. Wala siya sing anak ukon utod, pero wala sing untat ang iya pagpangabudlay, kag indi siya kontento sa iya manggad. Nagsiling siya sa iya kaugalingon, “Indi na ako makapangalipay sa sobra nga pagpangabudlay. Pero wala man ako sing may bilinan sang akon pinangabudlayan.” Wala ini sing pulos! Masubo ini nga klase sang pagpangabuhi! (Manugwali 4:8)

Indi makatarunganon nga mga katuyuan sang pagpamuhunan

Ang handum nga magmanggaranon

Pero ang mga tawo nga gusto magmanggaranon indi mahimo nga indi mahulog sa mga temtasyon. Masiod sila sa mga wala sing pulos kag malain nga mga handom nga amo ang nagaguba kag nagadala sa mga tawo sa kalaglagan. (1 Timoteo 6:9)

Kon handumon naton nga magmanggaranon, ginahigugma naton ang kuwarta

Kay ang paghigugma sa kuwarta amo ang ginahalinan sang tanan nga klase sang kalainan. Ang iban nga mga tawo, sa sobra nga handom sang kuwarta, nagtalang na sa pagtuo kag napuno sang kalisod ang ila tagipusuon. (1 Timoteo 6:10)

Palagyuhi ang tentasyon nga magmanggaranon

Pero ikaw, bilang alagad sang Dios, likawi ina nga mga butang. Himulati nga magkabuhi nga matarong, diosnon, may pagtuo, mahigugmaon, mainantuson, kag malulo. (1 Timoteo 6:11)

Simbaha lamang ang Ginoo

Sa liwat gindala pa gid siya sang yawa sa mataas gid nga bukid, kag ginpakita sa iya ang tanan nga ginharian sang kalibutan kag ang iya sini gahom kag manggad. Nagsiling ang yawa sa iya, “Ini tanan ihatag ko sa imo kon magluhod ka kag magsimba sa akon.” Dayon nagsiling si Jesus, “Palayo ka Satanas! Nagasiling ang Kasulatan, ‘Simbahon mo ang Ginoo nga imo Dios kag siya gid lang ang imo alagaron.’ ” (Mateo 4:8-10)

Dayon gindala sang yawa si Jesus sa mataas nga lugar, kag sa isa lang ka pamisok ginpakita niya kay Jesus ang tanan nga ginharian sang kalibutan. Dayon nagsiling siya kay Jesus, “Ihatag ko sa imo ang tanan nga gahom kag manggad sang sini nga mga ginharian, tungod kay ini tanan ginhatag sa akon kag puwede ko man ihatag sa kay bisan sin-o nga gusto ko hatagan. Gani ini tanan mangin imo kon magsimba ka sa akon.” Ginsabat siya ni Jesus, “Nagasiling ang Kasulatan, ‘Simbahon mo ang Ginoo nga imo Dios kag siya gid lang ang imo alagaron.’” (Lucas 4:5-8)

Pagtipon

Ang maalamon nga tawo nagatigana gid para sa palaabuton, pero ang buang-buang nga tawo nagapagusto lang kagasto. (Hulubaton 21:20)

May apat ka sapat diri sa kalibutan nga magagmay pero tama kaalam: Ang mga subay, nga bisan maluya sila, nagatipon sila sang ila pagkaon kon tig-ilinit, (Hulubaton 30:24-25)

Halimbawa sang pagtipon para sa kinahanglanon sa palaabuton

Magbutang ka man sang mga opisyal sa bilog nga duta sang Egypt sa pagpreparar sa sini nga lugar sa sulod sang pito ka tuig nga kabuganaan. Sa sina nga mga tinuig, ipatipon mo sa ila ang tanan nga patubas. Kag sa idalom sang imo pagdumala, ipatago mo sa ila ang mga patubas sa mga bodega sang mga banwa. Ina nga mga pagkaon itigana sa mga tawo kon mag-abot na ang pito ka tuig nga gutom sa Egypt, para indi sila magutuman.” (Genesis 41:34-36)

Ang plano sang Dios para sa madinalag-on nga pagpamuhunan

Kilalaha kon diin gusto sang Ginoo nga magpamuhunan ka

Nagasiling ang Ginoo nga inyo Manluluwas, ang Balaan nga Dios sang Israel: “Ako ang Ginoo nga inyo Dios nga nagtudlo sa inyo kon ano ang maayo para sa inyo kag nagtuytoy sa inyo sa husto nga dalan. (Isaias 48:17)

Magpalain-lain

Ibutang ang imo kuwarta sa nagkalain-lain nga negosyo, kay wala ka kahibalo kon ano nga kalamidad ang magaabot sa kalibutan. (Manugwali 11:2)

Negosyo/palangitan-an antes magkuha sang balay

Preparaha anay ang imo palangabuhian, pareho abi sang imo talamnan, antes ka magpundar sang pamilya. (Hulubaton 24:27)

Ang mga may balay

Nagkadto si Jesus sa balay ni Pedro. Pag-abot niya didto, nakita niya ang ugangan ni Pedro nga babayi nga nagahigda nga may hilanat. (Mateo 8:14)

Naghalin sila sa simbahan sang mga Judio kag nagkadto sa balay nila ni Simon kag ni Andres. Nag-upod man si Santiago kag si Juan. (Marcos 1:29)

Nagguwa si Jesus sa simbahan sang mga Judio kag nagkadto sa balay ni Simon. Ang ugangan nga babayi ni Simon may mataas nga hilanat, gani ginpangabay nila si Jesus nga kon mahimo ayuhon niya siya. (Lucas 4:38)

Ang mga wala sing balay

Nagsiling si Jesus sa iya, “Ang mga fox may mga buho nga ginapulian kag ang mga pispis may mga pugad, pero ako nga Anak sang Tawo wala sing kaugalingon nga balay nga akon mapahuwayan.” (Mateo 8:20)

Sa sulod sang duha ka tuig nagtiner si Pablo sa balay nga iya ginaarkilahan. Kag ginbaton niya ang tanan nga nagbisita sa iya. (Binuhatan 28:30)

Likawi ang delikado nga pagpamuhunan

Indi gid ini maayo! Mapatay kita nga wala sing dala pareho sang aton pagkatawo. Ti ano ang makuha ta sa aton pagpangabudlay nga wala man lang sing pulos? (Manugwali 5:16)

Mangin padayon nga mamumugon

Kon magplano ka sing maayo kag magmapisan, sigurado nga magauswag ka. Kon magpadasodaso ka, sigurado nga magaimol ka. (Hulubaton 21:5)

Indi magdalidali

Kon magplano ka sing maayo kag magmapisan, sigurado nga magauswag ka. Kon magpadasodaso ka, sigurado nga magaimol ka. (Hulubaton 21:5)

Pakamaayuhon gid sang Dios ang masaligan nga tawo, pero ang tawo nga nagadali nga magmanggaranon pagasilutan. (Hulubaton 28:20)

Ang tawo nga dalok sa kuwarta nagadali gid nga magmanggaranon, pero wala siya kahibalo nga magaimol gali siya. (Hulubaton 28:22)

Importante ang husto nga tion

May tagsa ka tion ang tanan nga buluhaton diri sa kalibutan: (Manugwali 3:1)

Kilalaha ang kahimtangan sa pinansyal agod masabat ang kinahanglanon kag matuman ang mga katuyuan

Bantayi kag tatapa sing maayo ang imo kasapatan, kay ang manggad kag dungog wala nagadugay. Pang-utda ang mga hilamon; kag samtang nagatubo ini liwat, pang-utda naman ang mga hilamon sa mga bukid, para may kalan-on permi ang imo kasapatan. Makahimo ka sang mga bayo halin sa bulbol sang mga karnero, kag puwede mo ibaligya ang iban mo nga mga kanding para makabakal ka sang duta. Makakuha ka man sang madamo nga gatas halin sa imo mga kanding para sa imo pamilya pati na sa imo mga suluguon nga babayi. (Hulubaton 27:23-27)

Ang tawo nga luyag magsunod sa akon pareho siya sang isa ka tawo nga nagaplano nga magpatindog sang tore. Una, bantaon niya anay kon pila ang magasto niya kag kon bala makaigo ang iya kuwarta nga gastuhon hasta mahuman ini. Kay kon indi niya ini paghimuon basi pundasyon pa lang ang iya maobra kag maubos na ang iya kuwarta kag indi na niya mahuman. Gani kadlawan gid siya sang mga tawo nga makakita. (Lucas 14:28-29)

Ginapalig-on ang pagplano kag kahusay

Magpangayo ka sang laygay sa imo nga pagplano ukon antes ka magkadto sa inaway. (Hulubaton 20:18)

Kon magplano ka sing maayo kag magmapisan, sigurado nga magauswag ka. Kon magpadasodaso ka, sigurado nga magaimol ka. (Hulubaton 21:5)

Kon maalamon ka, mapundar kag mapauswag mo ang imo panimalay. (Hulubaton 24:3-4)

Pero himua ninyo ang tanan sa husto kag maayo nga paagi. (1 Corinto 14:40)

Kay ang Dios wala nagahatag sang kagamo kundi kalinong. Pareho sa ginahimo sang tanan nga iglesya sang katawhan sang Dios, (1 Corinto 14:33)

Mga pahanumdom sa madinalag-on nga mga manugpamuhunan

Indi magpabugal

Nagsiling pa gid ang Ginoo, “Indi dapat magpabugal ang maalamon sang iya kaalam, ukon ang makusog sang iya kusog, ukon ang manggaranon sang iya manggad. Kon gusto niya magpabugal, dapat ipabugal lamang niya nga naintiendihan kag nakilal-an niya ako, nga ako ang Ginoo nga mahigugmaon, nga nagahimo sang husto kag matarong diri sa kalibutan, kay amo ini ang akon kalipay. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.” (Jeremias 9:23-24)

Kon parte sa mga manggaranon sa sini nga panahon, silingon mo sila nga indi sila magpabugal ukon magsalig sa ila manggad nga madali man lang madula. Dapat ibutang nila ang ila pagsalig sa Dios nga nagahatag sang tanan nga butang para mangin malipayon kita. (1 Timoteo 6:17)

Ang mga kauturan nga imol dapat magkalipay sa pagpadungog sang Dios sa ila. Ang mga manggaranon dapat man magkalipay sa pagpaubos sang Dios sa ila. Kay pareho sang mga bulak sang hilamon ang manggaranon magataliwan man. Malaya ang hilamon samtang nagataas kag nagasingkal ang init sang adlaw. Dayon mahulog ang iya bulak kag madula ang iya katahom. Pareho man sini ang manggaranon, mapatay siya samtang masako sa iya mga buluhaton. (Santiago 1:9-11)

Indi magsalig sa manggad

Kamo nga mga taga-Moab, nagasalig kamo sa inyo abilidad kag manggad, gani bihagon kamo pati ang inyo dios-dios nga si Kemosh kag ang iya sini nga mga pari kag mga opisyal. (Jeremias 48:7)

Kamo nga mga maluibon, ngaa ginapabugal gid ninyo ang inyo mapatubason nga mga kapatagan? Nagasalig kamo sa inyo manggad kag nagasiling nga wala sing may magsalakay sa inyo. Ako, ang Ginoong Dios nga Makagagahom, magapadala sa inyo sang mga kaaway halin sa mga nasyon sa palibot ninyo sa pagpahadlok sa inyo. Palayason nila kamo sa inyo duta, kag wala gid sing may magbulig sa inyo nga mga nagpalagyo. (Jeremias 49:4-5)

Maghatag nga manggaranon sa paghatag

Tudlui sila nga maghimo sing maayo para mangin manggaranon sila sa maayo nga mga buhat. Tudlui man sila nga mangin mabinuligon kag maalwan sa pagpakig-ambit sang ila mga pagkabutang. (1 Timoteo 6:18)

Indi mangin mabudlay palapitan

Kaluluoy kamo nga nagapadamo sang balay kag nagapalapad sang inyo duta hasta nga wala na sing lugar ang iban kag kamo na lang ang nabilin nga nagaestar sa sini nga duta. (Isaias 5:8)

Kabilugan nga mga prinsipyo sang pagpamuhunan

Magbayad sang husto nga presyo para sa pamuhunan

Gani kon magbaligya kamo ukon magbakal sang duta sa inyo kasimanwa, indi kamo magdinayaay. Kinahanglan nga ang bili sang duta suno sa kadamuon sang mga tinuig nga makapatubas ini sa wala pa ang sunod nga Tuig sang Paghilway kag Pag-uli. Kon madamo pa ang mga tinuig antes mag-abot ang Tuig sang Paghilway kag Pag-uli, pataasan ninyo ang presyo sang duta, pero kon gamay na lang, panubuan ninyo. Kay ang matuod, ang ginabakal indi ang duta mismo kundi ang kadamuon sang mapatubas sang duta. Indi kamo magdinayaay kundi tahura ninyo ako, kay ako ang Ginoo nga inyo Dios. (Leviticus 25:14-17)

Ang iban nagadaya agod indi makabayad sang husto nga presyo

Ginahikayan sang manugbakal ang ginabaligya para makaayo siya. Pero kon mabakal na niya, wala na niya ginahikayan, kundi ginapabugal pa gani niya. (Hulubaton 20:14)

Makatarunganon nga magpamuhunan ang asawa

Mabudlay pangitaon ang maayo nga asawa. Mas bilidhon pa siya sang sa malahalon nga mga bato. (Hulubaton 31:10)

Makahibalo siya magpili sang duta, kag ginabakal niya ini. Dayon ginapatamnan niya ini sang ubas halin sa kuwarta nga iya natipon. (Hulubaton 31:16)

Nagapanghimo siya sang mga bayo kag mga paha, kag ginabaligya niya ini sa mga negosyante. (Hulubaton 31:24)

Pagpahulam

Ang tumuluo sang Daan nga Testamento dapat magpahulam sa nagakinahanglan nga mga tumuluo

“Kon may ara gid man sang imol sa inyo mga banwa, sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios, indi kamo magdinalok sa ila. Kundi magmaalwan kamo kag pahulamon ninyo sila sang ila mga kinahanglanon. Indi kamo maghunahuna sing malain, nga tungod nga malapit na ang ikapito nga tuig, ang tuig nga kanselahon na ang mga utang, indi na lang kamo magpahulam sa inyo imol nga kasimanwa. Kon magdangop ining imol nga tawo sa Ginoo tungod sa inyo ginhimo, may salabton kamo. (Deuteronomio 15:7-9)

Ang nagapahulam ginbugayan

Pakamaayuhon ang tawo nga maalwan kag nagapahulam, kag wala nagadaya sa iya palangabuhian. (Salmo 112:5)

Ang Bag-o nga Testamento nagpalapad sang obligasyon sa mga nagapangayo sang hulam

Hatagi ang nagapangayo sa imo, kag pahulama ang nagahulam sa imo. (Mateo 5:42)

Indi dapat magpatubo

“Kon magpahulam kamo sang kuwarta sa bisan kay sin-o sa akon katawhan nga imol, indi ninyo pagpasakai pareho sa ginahimo sang mga manugpahulam sang kuwarta. (Exodus 22:25)

Kon nag-imol ang kapareho ninyo nga Israelinhon kag indi na siya makasarang nga magsuporta sa iya kaugalingon, buligan ninyo siya pareho sang pagbulig ninyo sa mga pangayaw nga temporaryo ukon permanente nga nagaestar upod sa inyo, para makapadayon siya sa pag-estar upod sa inyo. Pahulama ninyo siya sang kuwarta nga wala sing saka, kag baligyai ninyo siya sang pagkaon nga wala sing ganansya, para makapadayon siya sa pag-estar upod sa inyo. Himua ninyo ina sa pagpakita nga nagatahod kamo sa akon nga inyo Dios. (Leviticus 25:35-37)

“Kon magpahulam kamo sa inyo kapareho nga Israelinhon, indi ninyo ini pagpasakaan, kuwarta man ini ukon pagkaon ukon bisan ano nga butang nga puwede pasakaan. (Deuteronomio 23:19)

Halimbawa sang paglapas sa sini nga kasuguan

May iban man sa ila nga nagsiling, “Ginprenda na lang namon ang amon mga uma, mga talamnan sang ubas, kag ang amon mga balay para may makaon kami sa tion sang tiggulutom.” May iban pa gid sa ila nga nagsiling, “Nakapanghulam kami sang kuwarta para ibayad sa hari sa buhis sang amon mga uma kag mga talamnan sang ubas. Bisan kami kag ang amon mga anak kapareho nila nga mga Judio, kinahanglan nga ipaulipon namon sa ila ang amon mga anak para may kuwarta kami. Sa matuod lang, ang iban namon nga mga anak nga babayi ginbaligya na namon nga ulipon. Pero wala kami sing may mahimo tungod kay ang amon mga uma kag mga talamnan sang ubas ginapanag-iyahan na sang iban.” Sang mabatian ko ang ila mga reklamo nangakig gid ako. Ginhunahuna ko sing maayo ang situasyon, kag dayon gin-akusar ko ang mga pangulo kag mga opisyal. Siling ko, “Ginapabudlayan ninyo ang inyo mga kasimanwa! Kay kon maghulam sila sa inyo sang kuwarta ginapasakaan ninyo.” Dayon ginpatipon ko ang mga tawo para sa isa ka meeting. Siling ko, “Ginatinguhaan gid naton sa aton masarangan nga matubos ang aton kapareho nga mga Judio nga nagbaligya sang ila kaugalingon bilang ulipon sa mga indi Judio. Pero karon, tungod sa inyo ginahimo, nagakapilitan naman sila nga magbaligya sang ila kaugalingon. Permi na lang bala naton sila nga tubuson?” Naghipos lang sila kay wala sila sing may irason. Nagpadayon ako sa paghambal, “Indi maayo ang inyo ginahimo. Dapat kuntani magkabuhi kamo nga may kahadlok sa Dios para indi kita pagyagutaon sang iban nga mga nasyon nga aton kaaway. Ako mismo kag ang akon mga paryente kag mga tinawo nagpahulam sang kuwarta kag pagkaon sa aton mga kasimanwa. Pero indi ta na sila pagpabayaron sa ila mga utang! Karon mismo ibalik ninyo ang mga uma, mga talamnan sang ubas, mga talamnan sang olibo, kag ang mga balay sang may utang sa inyo. Ibalik man ninyo ang saka sa ginpahulam ninyo nga kuwarta, uyas, duga sang ubas, kag lana.” Nagsabat sila, “Ibalik namon ato tanan sa ila. Indi na namon sila pagsukton. Tumanon namon ang ginasiling mo.” Dayon ginpatawag ko ang mga pari kag ginpasumpa sa ila atubangan ang mga pangulo kag mga opisyal nga tumanon nila ang ila ginpromisa. (Nehemias 5:3-12)

Ginbugayan kon indi magpatubo

Puwede ninyo mapahulam ang mga pangayaw nga may saka, pero indi ang inyo kapareho nga mga Israelinhon. Himuon ninyo ini para pakamaayuhon kamo sang Ginoo nga inyo Dios sa tanan ninyo nga ginahimo didto sa duta nga inyo panag-iyahan. (Deuteronomio 23:20)

Ang kanta nga ginsulat ni David. Ginoo, sin-o bala ang puwede nga makatiner sa imo templo? Sin-o bala ang puwede nga makapabilin sa imo balaan nga bukid? Nagapautang siya sang kuwarta nga wala sing saka, kag wala siya nagabaton sang lagay para magsaksi kontra sa wala sing sala.” Ang tawo nga nagahimo sini mangin mabakod ang iya kahimtangan hasta san-o. (Salmo 15:1, 5)

Wala siya nagapamigos, kag ginauli niya ang garantiya sang mga nakautang sa iya. Wala siya nagapangawat, kundi ginapakaon niya ang mga ginagutom kag ginahatagan sang bayo ang mga wala sing bayo. Wala siya nagapasaka kon magpautang siya. Wala siya nagahimo sang malain, kag wala siya sang may ginapaboran sa iya nga paghukom. Ginasunod niya sing maayo ang akon mga pagsulundan kag mga sugo. Matarong ina nga tawo kag padayon siya nga mabuhi. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini. “Pero halimbawa, ina nga tawo may anak nga lalaki nga mapintas kag nagapamatay ukon ginahimo niya ini nga mga butang nga wala ginahimo sang iya amay: Nagakaon siya sang mga halad sa mga simbahan sa mga bukid, kag nagahulid siya sa asawa sang iban. Ginadaogdaog niya ang mga kubos kag imol. Nagapangawat siya, kag wala niya ginauli ang garantiya sang mga nakautang sa iya. Nagasimba siya sa mga dios-dios, kag nagahimo sang makangilil-ad nga mga butang. Nagapautang siya nga may saka. Ti, mabuhi ayhan siya? Indi! Mapatay gid ini nga tawo tungod sa tanan nga makangilil-ad nga mga butang nga iya ginhimo. Siya ang responsable sa iya kamatayon. “Pero halimbawa, ina nga tawo may anak nga lalaki, kag nakita sang sini nga anak ang tanan nga sala nga ginhimo sang iya amay, pero wala niya pagsunda. Wala siya nagasimba sa mga dios-dios sang Israel ukon nagakaon sang mga halad sa mga simbahan sa mga bukid. Wala siya nagahulid sa asawa sang iban. Wala siya nagapamigos, kag wala siya nagakuha sang garantiya sang mga nakautang sa iya. Wala siya nagapangawat kundi ginapakaon niya ang mga ginagutom kag ginahatagan sang bayo ang mga wala sing bayo. Wala siya nagahimo sang malain, kag wala siya nagapasaka kon magpautang siya. Ginatuman niya ang akon mga sugo kag mga pagsulundan. Ini nga tawo indi mapatay tungod sa sala sang iya amay kundi padayon siya nga mabuhi. (Ezekiel 18:7-17)

Ginsumpa kon magpatubo

Kon nagamanggaranon ka paagi sa pagpasaka sang kuwarta, ang imo manggad magakadto sa tawo nga mabinuligon sa mga imol. (Hulubaton 28:8)

“Pero halimbawa, ina nga tawo may anak nga lalaki nga mapintas kag nagapamatay ukon ginahimo niya ini nga mga butang Nagapautang siya nga may saka. Ti, mabuhi ayhan siya? Indi! Mapatay gid ini nga tawo tungod sa tanan nga makangilil-ad nga mga butang nga iya ginhimo. Siya ang responsable sa iya kamatayon. (Ezekiel 18:10, 13)

Ang iban nagabaton sang suhol sa pagpatay sang tawo, nagapautang sang sakaan nga sobra-sobra, kag nagamanggaranon paagi sa pagpanguwarta. Nalimtan na gid nila ako. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini. “Mga taga-Jerusalem, isumbag ko ang akon inumol sa akon palad sa kaakig tungod sa inyo pagpanguwarta kag pagpamatay. (Ezekiel 22:12-13)

Pero yagutaon sila sang sina nga mga nasyon paagi sa masakit nga binalaybay nga nagasiling, “ ‘Kaluluoy kamo nga nagapanguha sang mga butang nga indi inyo kag nagatipon sang manggad paagi sa pagpanguwarta. Hasta san-o pa bala ninyo ina himuon?’ Pero ang matuod, gulpi lang kamo nga balusan sang mga nasyon nga ginbihag ninyo, kag tungod sa ila magakurog kamo sa kahadlok, kag sila naman ang magaagaw sang inyo mga pagkabutang. (Habakuk 2:6-7)

Gintugutan nga magpatubo sa dumuluong

Indi dapat kuhaon ang kinahanglanon nga butang bilang prenda sa hulam

Kon kuhaon ninyo ang pangtabon nga panapton sang inyo isigkatawo bilang garantiya nga magbayad siya sa iya utang sa imo, iuli ini sa iya antes magsalop ang adlaw. Kay amo lang ini ang iya pangtabon sa iya lawas kon magtulog siya kon gab-i. Kon magpangayo siya sang bulig sa akon, buligan ko siya kay maluluy-on ako. (Exodus 22:26-27)

“Indi pagkuhaa nga garantiya sa utang ang galingan sang nag-utang sa imo, kay ginakuhaan mo siya sang iya palangabuhian. “Kon magpahulam kamo sang bisan ano sa inyo kapareho nga Israelinhon, indi kamo magsulod sa iya balay sa pagkuha sang bisan ano nga iya igarantiya. Maghulat lang kamo sa guwa kag dal-on niya ang iya igarantiya sa inyo. Kon imol ang tawo kag ang iya gin-garantiya sa inyo ang iya pangtabon nga panapton, indi ini pagpaagahi sa inyo. Iuli ini sa iya sa indi pa magsalop ang adlaw para magamit niya ini sa pagtulog, kag pasalamatan ka pa niya. Kabigon ini sang Ginoo nga inyo Dios nga matarong nga buhat. (Deuteronomio 24:6, 10-13)

“Hatagan ninyo sang hustisya ang mga ilo kag ang mga pangayaw. Indi ninyo pagkuhaa ang pangtabon nga panapton sang balo nga babayi bilang garantiya sa iya utang. (Deuteronomio 24:17)

Pagsumbong sang paglapas sa sini nga kasuguan

...kundi tungod kay puwerte na gid ang imo kalautan kag wala na sang untat ang imo pagpakasala. Kay ginakuha mo nga wala sing kaluoy ang bayo sang imo isigkatawo bilang garantiya sa iya utang sa imo. (Job 22:5-6)

Ginbugayan kon indi magkuha sang sini nga prenda

Wala siya nagapamigos, kag ginauli niya ang garantiya sang mga nakautang sa iya. Wala siya nagapangawat, kundi ginapakaon niya ang mga ginagutom kag ginahatagan sang bayo ang mga wala sing bayo. Ginasunod niya sing maayo ang akon mga pagsulundan kag mga sugo. Matarong ina nga tawo kag padayon siya nga mabuhi. Ako, ang Ginoong Dios, ang nagasiling sini. Wala siya nagapamigos, kag wala siya nagakuha sang garantiya sang mga nakautang sa iya. Wala siya nagapangawat kundi ginapakaon niya ang mga ginagutom kag ginahatagan sang bayo ang mga wala sing bayo. Wala siya nagahimo sang malain, kag wala siya nagapasaka kon magpautang siya. Ginatuman niya ang akon mga sugo kag mga pagsulundan. Ini nga tawo indi mapatay tungod sa sala sang iya amay kundi padayon siya nga mabuhi. (Ezekiel 18:7, 9, 16-17)

...halimbawa, gin-uli niya ang gin-garantiya sa iya ukon ang iya ginkawat, ginsunod niya ang mga pagsulundan nga nagahatag sang kabuhi, kag wala siya nagahimo sang malain—sigurado nga mabuhi siya; indi siya mapatay. (Ezekiel 33:15)

Ginsumpa kon magkuha sang sini nga prenda

“Pero halimbawa, ina nga tawo may anak nga lalaki nga mapintas kag nagapamatay ukon ginahimo niya ini nga mga butang Ginadaogdaog niya ang mga kubos kag imol. Nagapangawat siya, kag wala niya ginauli ang garantiya sang mga nakautang sa iya. Nagasimba siya sa mga dios-dios, kag nagahimo sang makangilil-ad nga mga butang. Nagapautang siya nga may saka. Ti, mabuhi ayhan siya? Indi! Mapatay gid ini nga tawo tungod sa tanan nga makangilil-ad nga mga butang nga iya ginhimo. Siya ang responsable sa iya kamatayon. (Ezekiel 18:10, 12-13)

Amo ini ang ginasiling sang Ginoo parte sa Israel: “Tungod sa sige-sige nga pagpakasala sang mga taga-Israel, pagasilutan ko gid sila. Kay ginabaligya nila nga mga ulipon ang mga tawo nga wala sing sala, tungod lang sa ila utang. Ginahimo nila ini sa mga imol bisan ang ila utang ahaw isa ka paris nga sandalyas. Nagatulog sila sa mga lugar nga ila ginasimbahan nga nagasuksok sang bayo nga ginprenda sa ila sang mga imol. Kag nagaininom sila sa akon templo sang bino nga bilang bayad sang mga imol sa ila nga utang. (Amos 2:6, 8)

Ang malaut nagakuha sang sini nga mga prenda

Ginakawat nila ang mga donkey sang mga ilo, kag ginakuha nila bilang garantiya sa utang ang baka sang balo nga babayi. “Ginakuha sang malain nga mga tawo ang bata sang balo kag imol nga babayi bilang bayad sa utang. (Job 24:3, 9)

Wala ginapangayo ang pagbayad sang hulam

Ginapatawad ang utang kada pito ka tuig

Sa Bag-o nga Testamento, magpahulam bisan sa mga kaaway nga wala sing ginalauman nga balos

Kon nagapahulam kamo sa mga tawo nga ginaekspektar ninyo nga makabayad, makabaton bala kamo sang balos halin sa Dios? Bisan ang mga makasasala nagapahulam man sa ila kapareho nga mga makasasala basta nahibaluan nila nga makabayad sila. Amo ini ang inyo himuon: Higugmaa ninyo ang inyo mga kaaway kag himua ang maayo sa ila. Kon magpahulam kamo, pahulamon ninyo nga wala nagapaabot nga bayaran kamo. Kon amo ini ang inyo ginahimo, mabaton ninyo ang dako nga balos kag takos kamo nga tawgon nga mga anak sang Labing Mataas nga Dios. Kay siya maayo gid bisan pa sa mga tawo nga malain kag wala sing kabalaslan. (Lucas 6:34-35)