Utang – mga bersikulo sang Biblia parte sa kuwarta

Ginapalig-on kita nga indi magpakautang

Dapat indi kamo magpabilin nga may utang bisan kay sin-o, luwas lang sa utang nga amo ang paghigugmaanay sa isa kag isa. Ang nagahigugma sa iya isigkatawo nakatuman sang Kasuguan. (Roma 13:8)

Ang utang ginpaanggid sa pagkaulipon

Ang mga imol ginadumalahan sang mga manggaranon, kag ang mga nagautang ulipon sang mga nagapautang. (Hulubaton 22:7)

Ginsugo nga indi mangin ulipon sang iban

Mahal ang pagbakal sang Dios sa aton, gani indi kita basta-basta nga magpaulipon lang sa mga tawo. (1 Corinto 7:23)

Mga halimbawa sang kabudlay nga dala sang utang

Naghalin si David sa Gat kag nagkadto sa kuweba sang Adulam. Sang mabatian ini sang iya mga utod kag sang iban pa nga mga miyembro sang iya pamilya, nagkadto sila sa iya sa pag-upod sa iya. May mga tawo man nga nag-upod sa iya nga ara sa kalisod, ukon may utang, ukon diskontento sa ila kabuhi. Mga 400 ka tawo ang nag-upod kay David, kag siya ang ila nangin pangulo. (1 Samuel 22:1-2)

Karon nagreklamo ang iban nga mga lalaki kag ang ila mga asawa sa kapareho nila nga mga Judio. Nagsiling sila, “Dako ang amon pamilya kag nagakinahanglan kami sang pagkaon para mabuhi.” May iban man sa ila nga nagsiling, “Ginprenda na lang namon ang amon mga uma, mga talamnan sang ubas, kag ang amon mga balay para may makaon kami sa tion sang tiggulutom.” May iban pa gid sa ila nga nagsiling, “Nakapanghulam kami sang kuwarta para ibayad sa hari sa buhis sang amon mga uma kag mga talamnan sang ubas. Bisan kami kag ang amon mga anak kapareho nila nga mga Judio, kinahanglan nga ipaulipon namon sa ila ang amon mga anak para may kuwarta kami. Sa matuod lang, ang iban namon nga mga anak nga babayi ginbaligya na namon nga ulipon. Pero wala kami sing may mahimo tungod kay ang amon mga uma kag mga talamnan sang ubas ginapanag-iyahan na sang iban.” (Nehemias 5:1-5)

Kabay pa nga kuhaon sang iya gin-utangan ang tanan niya nga pagkabutang, kag kabay pa nga kuhaon sang mga pangayaw ang iya pinangabudlayan. (Salmo 109:11)

Nagsiling ang Ginoo sa iya katawhan, “Ginsikway ko bala ang Jerusalem pareho sang isa ka bana nga nagbulag sa iya asawa? Pamatud-i ninyo! Ginpabihag ko bala kamo pareho sang isa ka tawo nga ginpaulipon niya ang iya mga anak sa iya gin-utangan bilang bayad sa iya utang? Wala! Ginbihag kamo tungod sang inyo mga sala; ginsikway ang Jerusalem tungod sang inyo mga paglapas. (Isaias 50:1)

Ang wala sing utang maayo

Kaluluoy gid sa akon! Kuntani wala na lang ako gintawo sang akon iloy. Ginakontra ako bisan diin sa bilog nga Juda. Wala ako sing may gin-utangan ukon ginpautang, pero ginapakamalaot ako sang tanan. (Jeremias 15:10)

Ang utang ginkabig nga sumpa

“Pero kon indi kamo magtuman sa Ginoo nga inyo Dios kag indi magsunod sing maayo sa tanan niya nga mga sugo kag mga pagsulundan nga ginahatag ko sa inyo subong, maagom ninyo ining tanan nga pagpakamalaot: “Ang mga pangayaw nga nagaestar upod sa inyo magaamat-amat gamhanan samtang kamo ya magaamat-amat luya. Sila ang magapautang sa inyo kag indi kamo ang magapautang sa ila. Sila ang magapangulo sa inyo kag kamo inyo mga sumulunod lang. Matabo ining tanan nga pagpakamalaot sa inyo hasta nga magkalamatay kamo kon indi ninyo pagtumanon ang Ginoo nga inyo Dios kag ang iya mga sugo kag mga pagsulundan nga iya ginhatag sa inyo. (Deuteronomio 28:15, 43-45)

Ang wala sing utang ginkabig nga bugay

“Dapat wala sing imol sa inyo, kay pakamaayuhon gid kamo sang Ginoo nga inyo Dios sa duta nga ginahatag niya sa inyo nga inyo panag-iyahan. Ina kon tumanon gid ninyo ang Ginoo nga inyo Dios kag sundon sing maayo ang tanan nga sugo nga ginahatag ko sa inyo subong. Pakamaayuhon kamo sang Ginoo nga inyo Dios suno sa iya ginpromisa sa inyo. Madamo nga nasyon ang manghulam sa inyo pero kamo ya indi magpanghulam. Dumalahan ninyo ang madamo nga nasyon pero kamo ya indi pagdumalahan. (Deuteronomio 15:4-6)

“Kon sundon gid ninyo ang Ginoo nga inyo Dios kag tumanon ang tanan niya nga sugo nga ginahatag ko sa inyo subong, himuon niya kamo nga labaw sa tanan nga nasyon diri sa kalibutan. Kon sundon ninyo ang Ginoo nga inyo Dios mangin inyo ining tanan nga pagpakamaayo: Padal-an kamo sang Ginoo sang ulan sa husto nga tion halin sa talaguan sang iya manggad sa langit, kag pakamaayuhon niya ang tanan ninyo nga ginahimo. Magapahulam kamo sa madamo nga nasyon, pero kamo ya indi magpanghulam. (Deuteronomio 28:1-2, 12)

Pagbayad sang utang

Ang diosnon nga mga tawo nagabayad sang ila utang

Buligi ang mga dapat buligan kon masarangan mo man lang. Indi na pagpabuwasi ang pagbulig sa imo isigkatawo kon mabuligan mo man lang siya subong. (Hulubaton 3:27-28)

Ang malaut wala nagabayad sang ila utang

Ang mga malain nagahulam kag wala nagabayad. Pero ang mga matarong mahinatagon. (Salmo 37:21)

Ang Ginoo mahimo makahatag sa milagroso nga paagi sang kinahanglanon agod makagwa sa utang

May isa ka balo nga babayi nga ang iya bana nga napatay miyembro sadto sang grupo sang mga propeta. Isa ka adlaw, nagpangayo siya sang bulig kay Elisha. Siling niya, “Patay na ang akon bana nga imo alagad kag nahibaluan mo nga nagatahod siya sa Ginoo. Karon, ang tawo nga iya nautangan nag-abot para kuhaon ang amon duha ka anak nga lalaki para himuon nga ulipon bilang bayad sa utang.” Nagsiling si Elisha sa iya, “Ano ayhan ang mabulig ko sa imo? Sugiri ako, ano ang ara sa imo balay?” Nagsabat ang babayi, “Wala gid, sir, luwas lang sa diutay nga lana sa tibod.” Nagsiling si Elisha, “Kadtui ang tanan mo nga kasilingan kag magpanghulam ka sang madamo nga suludlan. Dayon magsulod kamo sang imo mga anak sa inyo balay kag siraduhi ninyo ang puwertahan. Ibubo ninyo sa tanan nga suludlan ang lana nga ara sa tibod. Pagkapuno sang kada suludlan, paina dayon.” Gani ginhimo sang babayi ang ginsiling ni Elisha sa iya, kag nagpanirado sila sang iya mga anak sa ila balay. Dayon gindala sang iya mga anak ang mga suludlan sa iya, kag ginbutangan niya ini sang lana. Sang napuno na ang tanan nga suludlan, nagsiling siya sa iya anak, “Hatagi pa ako sang suludlan.” Nagsabat ang iya anak, “Wala na sang suludlan.” Kag nag-untat dayon ang pag-ilig sang lana. Nagkadto ang babayi kay Elisha nga alagad sang Dios kag ginsugiran niya siya sa natabo. Nagsiling si Elisha sa iya, “Lakat kag ibaligya ang lana kag bayari ang imo utang. May sobra ka pa nga kuwarta nga mabilin nga sarang makabuhi sa imo kag sa imo mga anak.” (2 Hari 4:1-7)

Pagpatawad sang utang kada ikapito nga tuig – kasuguan para sa mga tumuluo sang Daan nga Testamento

“Sa katapusan sang kada ikapito nga tuig, kinahanglan nga kanselahon na ninyo ang tanan nga utang. Amo ini ang inyo himuon: Kinahanglan nga kanselahon na sang nagpautang ang utang sang iya kapareho nga Israelinhon. Indi na niya pagsukton kay nag-abot na ang tion nga gintalana sang Ginoo nga kanselahon ang mga utang. Puwede ninyo sukton ang mga pangayaw, pero kinahanglan nga kanselahon ninyo ang utang sang inyo kapareho nga Israelinhon. “Dapat wala sing imol sa inyo, kay pakamaayuhon gid kamo sang Ginoo nga inyo Dios sa duta nga ginahatag niya sa inyo nga inyo panag-iyahan. Ina kon tumanon gid ninyo ang Ginoo nga inyo Dios kag sundon sing maayo ang tanan nga sugo nga ginahatag ko sa inyo subong. Pakamaayuhon kamo sang Ginoo nga inyo Dios suno sa iya ginpromisa sa inyo. Madamo nga nasyon ang manghulam sa inyo pero kamo ya indi magpanghulam. Dumalahan ninyo ang madamo nga nasyon pero kamo ya indi pagdumalahan. “Kon may ara gid man sang imol sa inyo mga banwa, sa duta nga ginahatag sa inyo sang Ginoo nga inyo Dios, indi kamo magdinalok sa ila. Kundi magmaalwan kamo kag pahulamon ninyo sila sang ila mga kinahanglanon. Indi kamo maghunahuna sing malain, nga tungod nga malapit na ang ikapito nga tuig, ang tuig nga kanselahon na ang mga utang, indi na lang kamo magpahulam sa inyo imol nga kasimanwa. Kon magdangop ining imol nga tawo sa Ginoo tungod sa inyo ginhimo, may salabton kamo. Maghatag kamo sa iya sing maalwan nga wala nagalain ang inyo buot. Kon himuon ninyo ini pakamaayuhon kamo sang Ginoo nga inyo Dios sa tanan ninyo nga ginahimo. Indi madula nga may mga imol sa inyo nasyon, gani ginamanduan ko kamo nga magmaalwan gid kamo sa ila. (Deuteronomio 15:1-11)

Dayon ginmanduan sila ni Moises, “Sa katapusan sang kada pito ka tuig nga amo ang tuig nga kanselahon na ang mga utang, sa tion sang Piesta sang Pagpatindog sang mga Payag, basahon ninyo ini nga mga sugo sa tanan nga Israelinhon kon magtipon sila sa presensya sang Ginoo nga inyo Dios sa lugar nga iya pilion. (Deuteronomio 31:10-11)

Nagapromisa man kami nga kon magbaligya ining mga indi Israelinhon sang uyas ukon sang bisan ano nga inugbaligya sa Adlaw nga Inugpahuway ukon sa iban nga balaan nga adlaw, indi gid kami magbakal. Kag kada ikapito nga tuig, indi gid namon pagtamnan ang amon duta, kag indi na namon pagsukton ang utang sang iban. (Nehemias 10:31)

Iban pa nga halimbawa sang pagbayad sang utang

Kon nakasala siya sa imo ukon nakautang man siya, ako ang mabayad sina. Ako gid mismo, si Pablo, ang nagsulat sini: “Ako ang magabayad kon may utang siya sa imo.” Ugaling nahibaluan mo nga may dako ka man nga utang sa akon, kay paagi sa akon nabaton mo ang kaluwasan. (Filemon 18-19)

Ang utang gingamit nga halimbawa sa pagtudlo

Pagtudlo ni Jesu-Cristo

Nagpalapit si Pedro kay Jesus kag nagpamangkot, “Ginoo, kon ang akon utod permi lang makasala sa akon, kapila ko gid bala siya patawaron? Kapito gid bala?” Nagsabat si Jesus sa iya, “Indi lang kapito, kundi ka-77. Kay ang paghari sang Dios mapaanggid sa sini nga estorya: May isa ka hari nga nagahusay sang mga utang sang iya mga ulipon. Samtang nagahusay siya sang ila mga utang, may gindala sa iya nga ulipon nga ang iya utang minilyon. Tungod nga indi siya makabayad nagsugo ang hari nga ibaligya siya pati ang iya asawa kag ang iya mga bata. Kag ibaligya man ang tanan niya nga pagkabutang para mabayaran niya ang iya utang. Ang ginhimo sang ulipon, nagluhod siya sa hari kag nagpakitluoy nga nagasiling, ‘Pasensyaha lang ako anay kay bayaran ko gid ikaw sang tanan!’ Naluoy ang hari sa iya, gani ginpatawad siya kag wala na pagpabayara sang iya utang, kag ginpapuli siya. “Pagpuli sang ato nga ulipon, nasugata niya ang kapareho niya nga ulipon nga may utang sa iya nga gamay gid lang. Gindakop niya siya kag ginkuga dayon nga nagasiling, ‘Bayari ako sang imo utang!’ Nagluhod sa iya ang iya kapareho nga ulipon nga nagapakitluoy, ‘Pasensyaha lang ako anay kay bayaran ko gid ikaw!’ Pero wala gid siya nagpasugot. Ginpapriso gid niya ang ulipon nga ato hasta makabayad. Pagkakita sadto sang iban pa gid nga mga ulipon naglain ang ila buot, gani nagkadto sila sa ila hari kag ginsugid ang parte sa natabo. Ginpatawag sang hari ang ulipon kag nagsiling, ‘Masyado ka kalain nga ulipon. Ginpatawad ko ikaw sa imo utang sa akon tungod kay nagpakitluoy ka sa akon. Ngaa bala wala mo pagkaluoyi ang imo kapareho nga ulipon pareho sang akon pagkaluoy sa imo?’ Naakig gid ang hari sa iya, gani ginpapriso siya kag ginpasilutan hasta mabayaran ang tanan niya nga utang.” Dayon nagsiling si Jesus sa ila, “Amo man ini ang himuon sa inyo sang akon Amay sa langit kon indi kamo magpatawad sa inyo kapareho sing tinagipusuon.” (Mateo 18:21-35)

Pero nahibaluan ni Jesus kon ano ang ara sa iya hunahuna, gani nagsiling siya, “Simon, may isugid ako sa imo.” Nagsabat si Simon, “Ano ina, manunudlo?” Nagsiling si Jesus, “May duha ka tawo nga nag-utang sang kuwarta sa manugpautang. Ang isa nag-utang 500, kag ang isa 50. Sang ulihi, tungod nga indi sila makabayad, wala na lang sila pagpabayara sang nagpautang sa ila. Ti, sin-o ayhan sa ila nga duha ang magahigugma sing labi sa ila nautangan?” Nagsabat si Simon, “Siguro ang may dako nga utang.” Nagsiling si Jesus, “Husto ang imo pagbinagbinag.” (Lucas 7:40-43)

Pagtudlo ni Pablo

May salabton kita kuntani sa Dios tungod nga indi ta matuman ang iya mga kasuguan. Pero gindula ini sang Dios paagi sa pagpalansang ni Cristo sa krus, gani indi na kita pagsilutan. (Colosas 2:14)

Pagpanagot sa utang sang iban (pagbalibad/pagpakigkamay)

Ginapalagyo ang pagpanagot

Wala sing pag-intiendi ang tawo nga nagapromisa nga magbayad sang utang sang iban. (Hulubaton 17:18)

Kon nagpromisa ang isa ka tawo nga siya ang mabayad sa imo sang utang sang tawo nga indi niya kilala, siguraduha nga makakuha ka sa iya sang garantiya, bisan bayo niya, para masiguro mo nga mabayad siya. (Hulubaton 20:16)

Kon magpromisa ang isa ka tawo nga siya ang mabayad sa imo sang utang sang tawo nga indi niya kilala, siguraduha nga makakuha ka sa iya sang garantiya, bisan bayo niya, para masiguro mo nga mabayad siya. (Hulubaton 27:13)

Delikado ang pagpanagot

Delikado kon magpromisa ka nga magbayad sang utang sang iban. Gani kon indi mo gusto magkaproblema indi ina paghimua. (Hulubaton 11:15)

Indi ka magpromisa nga ikaw ang magbayad sang utang sang iban. Kay kon indi ka makabayad, kuhaon nila bisan ang imo hiligdaan. (Hulubaton 22:26-27)

Pagluwas gikan sa pagpanagot

Anak, kon nagpromisa ka nga ikaw ang mabayad sang utang sang iban, nasiod ka sa imo promisa, kag may obligasyon ka sa iban. Pero amo ini ang himua nga mahilway ka sa imo obligasyon sa iya: Kadtui siya kag magpakitluoy ka nga hilwayon ka niya sa imo obligasyon. Indi pagtulugi ukon pagpahuwayi hasta nga mahilway ka, pareho sa pispis ukon usa nga nakapalagyo sa mangangayam. (Hulubaton 6:1-5)